Gezondheid, Voeding

Over hormonen, soja en een verstoorde kennis

Er heerst nog veel onwetendheid over soja en hormonen. Sommige mensen willen liever geen soja consumeren omdat het hun hormoonhuishouding eventueel zou kunnen verstoren. Begrijpelijk, dit zou ik ook niet willen. Maar verstoort soja je hormoonhuishouding wel? Wat zegt de wetenschap hierover? Waar zit soja eigenlijk allemaal in en zijn er meer hormoonverstoorders waar we rekening mee moeten houden? Ik duik even in de wetenschap om deze kennis te delen.

Wanneer je nog nooit van soja gehoord hebt of je geheugen even opgefrist kan worden: soja is een peulvrucht dat essentiële aminozuren en onverzadigde vetten bevat. Het wordt gebruikt voor tempé, tofu maar ook voor het maken van “melk”, margarine of yoghurt (1).

Soja en de hormoonhuishouding

Soja bevat isoflavonen. Isoflavonen hebben antioxiderende, antikanker, antimicrobiële en ontstekingsremmende eigenschappen (2). Ze werken in ons lichaam als oestrogenen (geslachtshormonen die belangrijke processen in ons lichaam regelen (3)) maar veel minder krachtig dan de echte oestrogeenhormonen, namelijk 0,001% (4).

Soja is niet de enige groente dat fyto-oestrogenen bevat (hoewel verreweg wel het meeste).

Hoe werken isoflavonen?

Hormonen werken met alfa- en bètareceptoren. Alfareceptoren zijn gekoppeld aan oestrogeengerelateerde kankers en bètareceptoren bieden juist gunstige effecten in ons lichaam. Wanneer het natuurlijke oestrogeenniveau in ons lichaam laag is (eg. tijdens de menopauze), kunnen isoflavonen de oestrogenen helpen door de bètareceptoren te activeren. Is het oestrogeenniveau hoog (eg. tijdens de adolescentie), dan binden de isoflavonen zich aan de alfareceptoren om te voorkomen dat de natuurlijke oestrogenen zich hieraan gaan binden. Isoflavonen activeren dus de bètareceptoren en beschermen tegen de alfareceptoren (5).

Isoflavonen hebben niet alleen anti-inflammatoire eigenschappen (2) maar kunnen ook opvliegers doen verminderen tijdens de menopauze en hebben een positief invloed op de gezondheid op onze hart- en bloedvaten. Ook verbetert het de botmineraaldichtheid (6).

Soja zou niet alleen positieve gezondheidseffecten voor volwassenen hebben, maar sojaconsumptie bij kinderen en tieners kent ook voordelen. De kans op borstkanker (op latere leeftijd) kan worden verkleind (7) (8).

Tegengeluid

Toch zou soja niet alleen maar positief zijn. Er wordt gesuggereerd dat soja de vruchtbaarheid kan doen verminderen (9), de puberteit vroegtijdig op gang kan zetten en de ontwikkeling van foetussen en kinderen in het gedrang brengt (10). Meisjesbaby’s die melk krijgen op basis van soja, zouden later meer last hebben van bloeden (11) en ervaren meer pijn tijdens het menstrueren (12).

Waar zit soja in?

De vraag kan beter zijn: waar zit soja niet in? Soja zit niet alleen in sojadrink, tofu en sojaburgers, maar ook in veevoer (en dus in vlees, zuivel en eieren) (13), saladedressings, brood, crackers, kant-en-klare producten, chips, koekjes (14), taart, pakjes en/of zakjes met kruiden, mayonaise, pindakaas, toetjes, kauwgum en / of dranken. Hebben we nu alles? Nee natuurlijk niet! Het zit ook in non-food, denk aan cosmetische producten, hobbymaterialen, vitaminesupplementen en zeep (15).

90% van de soja die we consumeren zit in verborgen producten (13)!

Andere hormoonverstoorders

Soja is niet het enige product dat invloed heeft op ons hormoonstelsel. Naast het fyto-oestrogeen van soja kennen we ook xeno-oestrogenen die invloed hebben op onze hormoonhuishouding. Een teveel xeno-oestrogenen leidt tot oestrogeendominantie waardoor de verhouding oestrogeen vs. progesteron uit balans raakt. De gevolgen: vermoeidheid, depressie, endometriose, vleesbomen, PCOS, PMS, slapeloosheid, stemmingswisselingen, hoofdpijn, haarverlies, borstkanker, borstcysten, fibromyalgie en baarmoederkanker (16). Ook zouden ze problemen veroorzaken met geslachtsontwikkeling en vruchtbaarheid van mannen. Dan hebben we ook nog bestrijdingsmiddelen, vervuilde stoffen zoals PCB’s en dioxines, brandvertragers, additieven en verschillende soorten plastic (17). Allemaal hormoonverstoorders.

Conclusie en tips

We ontkomen er dus niet aan!

De wetenschap is enigszins verdeeld of soja nu wel of niet gezond is. Het neigt ernaar dat soja meer gezondheidsvoordelen zou hebben dan nadelen. Er zijn zo veel factoren die van invloed zijn op onze hormoonhuishouding, dat het onmogelijk is om overal rekening mee te houden. Het is vooral niet nodig om direct in paniek te raken, maar je kan wel het aantal hormoonverstoorders uit je dieet (en dagelijks leven) doen verkleinen met een aantal simpele stappen:

1) Eet zo min mogelijk bewerkt en kant-en-klaar

Pick your battles zeggen we hier in huis altijd. Ik maak zoveel mogelijk zelf, maar een aantal producten zijn gewoon te tijdrovend. Bladerdeeg is zo’n voorbeeld. Dat is een werk om zelf te maken en zou ik eerder kant en klaar kopen. Maar verder eten wij zelden kant-en-klaar eten.

2) Vermijd (voeding in) plastic

We bewaren gedroogde bonen in glazen potten en kopen zo min mogelijk plastic verpakkingen. Dit verkleint het aantal hormoonverstoorders in ons huishouden aanzienlijk.

3) Vermijd plastic speelgoed

Hier ontkomen we niet helemaal aan, maar we proberen zoveel mogelijk de keuze te maken voor duurzaam, houten speelgoed. Duplo en lego zijn helaas wel van plastic, maar ook hier roepen we: pick your battles.

4) Eet minder dierlijke producten

Nu kan je wel meteen denken: ja hoor, weer een hidden agenda om meer vegetarisch te gaan eten… maar in al die burgers zit ook soja. Ja. Klopt. In veel burgers zit soja, maar ik zeg ook niet dat je sojaburgers moet gaan eten. Probeer creatief in de keuken te worden. Bedenk een lekker recept met bonen of champignons als eiwitbron. Internet staat vol met lekkere vega(n) recepten ZONDER de kant-en-klare burger.

5) Wees kritisch bij het kopen van cosmetica

Nu kan ik hier weinig tips geven, want ik gebruik nauwelijks cosmetica. Minder cosmetica gebruiken is natuurlijk een goede optie, maar wil je dit niet: doe onderzoek naar gezonde cosmetica waar zo min mogelijk hormoonverstoorders in zitten (Google is your friend my dear).

Persoonlijk maak ik me geen zorgen om de sojaproducten die we gebruiken. Ook al drinken we elke dag één of twee glazen sojadrink, de rest van ons soja-inname is enorm beperkt omdat we weinig kant-en-klaar eten, geen dierlijke producten consumeren en de soja die we innemen is sowieso NIET GENETISCH GEMANIPULEERD!

Gebruikte bronnen

1. Wensink, J.W. Hoe gezond is soja? gezondheidsnet.nl. [Online] 9 februari 2011. https://www.gezondheidsnet.nl/voeding/hoe-gezond-is-soja.

2. Isoflavones: Anti-Inflammatory Benefit and Possible Caveats. Yu, J., et al. 2016, Nutrients.

3. Mens en Gezondheid. Hormonen: oestrogeen, progesteron, testosteron. mens-en-gezondheid.infonu.nl. [Online] 16 oktober 2011. [Citaat van: 7 januari 2019.] https://mens-en-gezondheid.infonu.nl/diversen/27586-hormonen-oestrogeen-progesteron-testosteron.html.

4. Isoflavones.info. What are isoflavones? isoflavones.info. [Online] [Citaat van: 7 januari 2019.] http://www.isoflavones.info/what-are-isoflavones.php.

5. —. How do isoflavones work? isoflavones.info. [Online] [Citaat van: 7 januari 2019.] http://www.isoflavones.info/isoflavones-action.php.

6. Beneficios de la soja en la salud femenina. Martín Salinas, C. en López-Sobaler, A.M. Madrid : Nutrición Hospitalaria, 2017.

7. Health impact of childhood and adolescent soy consumption. Messina, M, et al. 75, sl : Nutrition Reviews, 1 juli 2017, Vol. 2017, pp. 500-515.

8. Zeratsky, K. Will eating soy increase my risk of breast cancer? mayoclinic.org. [Online] 21 november 2018. [Citaat van: 7 januari 2019.] https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/nutrition-and-healthy-eating/expert-answers/soy-breast-cancer-risk/faq-20120377?_ga=2.219364752.829733967.1546853519-2037653734.1546106747.

9. Hadhazy, A. Soy vey! Does eating tofu lower sperm count? scientificamerican.com. [Online] 23 juli 2008. [Citaat van: 7 januari 2019.] https://blogs.scientificamerican.com/news-blog/soy-vey-does-eating-tofu-lower-sper-2008-07-23/.

10. Konkel, L. Could Eating Too Much Soy Be Bad for You? scientificamerican,com. [Online] 3 november 2009. [Citaat van: 7 januari 2019.] https://www.scientificamerican.com/article/soybean-fertility-hormone-isoflavones-genistein/.

11. Soy-based Infant Formula Feeding and Heavy Menstrual Bleeding Among Young African American Women. Upson, K., et al. sl : Epidemiology, 27 september 2016, pp. 715-25.

12. Soy-based infant formula feeding and menstrual pain in a cohort of women aged 23-35 years. Upson, K., et al. 34, sl : Human Reproduction, 9 november 2018, Human Reproduction, Vol. 2019, pp. 148-154.

13. Milieu Centraal. Soja. milieucentraal.nl. [Online] [Citaat van: 7 januari 2019.] https://www.milieucentraal.nl/milieubewust-eten/tropische-producten/soja/.

14. Huffpost. The Top 10 Foods You Didn’t Know Contain Soy. huffingtonpost.ca. [Online] 29 september 2016. [Citaat van: 7 januari 2019.] https://www.huffingtonpost.ca/hypefoodie/the-top-10-foods-you-didn_b_8214660.html?guccounter=1&guce_referrer_us=aHR0cHM6Ly93d3cuZWNvc2lhLm9yZy8&guce_referrer_cs=FGEKE5jSP7eDNyfh8fgK8A.

15. Telpner, M. Soy: Masquerading As A Whole Lot Of Other Stuff. meghantelpner.com. [Online] [Citaat van: 7 januari 2019.] https://www.meghantelpner.com/blog/soy-masquerading-as-a-whole-lot-of-other-stuff/.

16. Dubbers, M. Xeno-oestrogenen; een tsunami van hormoonverstorende stoffen. energiekevrouwenacademie.nl. [Online] [Citaat van: 7 januari 2019.] https://energiekevrouwenacademie.nl/xeno-oestrogenen-hormoonverstorende-stoffen/.

17. Natuurdiëtisten.nl. Deel 1: Xeno-oestrogenen: een hormonale mimicy. natuurdietsiten.nl. [Online] 11 december 2014. [Citaat van: 7 januari 2019.] https://www.natuurdietisten.nl/deel-1-xeno-oestrogenen-hormonale-mimicry/.

Wil je meer lezen en op de hoogte blijven? Volg ons dan op Social Media.
error

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *